Rüya Sarayların Gerçek Âlemdeki İzdüşümü: El Hamra

"Endülüs İslam sanatını, Müslüman İspanya tarihinden ayrı düşünmek imkânsızdır... El Hamra inşa edilirken hiçbir şey tesadüfe bırakılmamış, her detay itina ile hesaplanmıştır. Kavislerin bölünüşünde, tek ve çift sütunların hoşa geden bir tarzda yerleştirilmelerinde, kapı ve pencere yerlerinin tespitinde bunu anlamak mümkündür. İşte bu sayede harikulâde perspektifler ortaya çıkmış, avlular ile açık salonlar arasında güneş ışığı, suların akışı ve gölgelerin oyunu buluşturularak, dış alemle inanılmaz bir uyum ve zarafet sağlanmıştır. Bu, sanki el değince kırılıp dökülecek hissi veren yüksek bir zarafettir. Elhamra'yı gerçekten anlamak için, sarayın içindeki pek çok kitabeyi anlayarak okumak gerekir. Kur'an'dan alınan ayetlerin ve İbn-i Zamrak'la diğer Müslüman şairlerin mısralarının kazınmış olduğu bu kitabeler bazı duvarları tamamen kaplamakta, kemerler, kapı çerçeveleri ve sütun tekneleri boyunca uzayıp gitmektedir. Öyle ki, bu yazıları süsleme motiflerinden ayırmak neredeyse imkânsız haldedir."

Paris'teki Institut du Monde Arabe (Arap Dünyası Enstitüsü) eski Başkanı Edgar Pisani, Endülüs'ün en meşhur yapısı El Hamra'yı kısaca böyle özetliyor... "Kısaca" diyoruz, çünkü bu şiirsel yapıyı kelimelerle ifade etmek nâmümkün...

Saray içindeki tüm oda ve salonları çepeçevre dolaşan bir sözcük vardır ki; bu, dünyanın bu en nazenin, ortaçağın en ünlü, Endülüs'teki 780 yıllık İslam hakimiyetinin de en önemli sarayı sayılan Elhamra'nın sırrını adeta özetleyen Arapça bir cümledir. Tüm Elhamra’ ya damgasını vuran bu tılsımlı sözcük, "Allah'tan başka galip yoktur" anlamını taşır. Bu bakımdan Elhamra, Allah'ın tek galip olduğunu tüm dünyaya haykıran bir saraydır ve dünyanın hiçbir yerinde Allah adını bu kadar çok zikreden sütun, kemer, kubbe, tavan, kapı ve duvara sahip başka bir saray bulmak da nâmümkün...

Geçtiğimiz aylarda, bu masalsı sarayın görünenden daha fazla sırrının olduğunu ortaya çıktı. İspanya’daki 550 yıllık El Hamra Sarayı’nın duvar ve tavanında gizli 10 bin Arapça şiir ve özlü söz bulundu. Bu zamana kadar geometrik şekiller ve çiçek desenlerinden mütevellit, taş işçiliğinin nadide bir eseri olarak ziyaretçilerini büyüleyen sarayın taşlarının, binlerce özlü sözü de muhteva ediyormuş.

“Az söz söyleyin, böylece huzurlu olursunuz.”
“Kaderiniz için sevinin, çünkü Allah size yardım eder.”

İslamın estetiğini taşın kalbinde bile görebiliyoruz...

Kaynak I | Kaynak II